BLOG – De Canon van Nederland … in het Russisch

BLOG – De Canon van Nederland … in het Russisch

Op het Russisch Ereveld in Leusden liggen 865 Russen begraven. Een deel daarvan kwam om in Kamp Amersfoort. Van ruim 98 overleden Russen kennen we de familie niet. Die worden nog gezocht en soms met succes! Afgelopen december hoorde Irina Tsjernjakova dat haar opa in Nederland begraven ligt en afgelopen week was ze bij zijn graf om hem te herdenken.

Vandaag vertrekt ze naar huis, maar gisteren waren we een dag met haar en haar vriendin op pad. Zij spreken alleen Russisch, dus Sofia (2010, meertalig) speelde tolk tussen de Nederlandse samenleving en en onze Russische gasten. We bezochten het Openlucht Museum in Arnhem: een prachtig park waarin je veel aspecten van de Nederlandse geschiedenis en cultuur kunt laten zien, met op dit moment de Canon van Nederland als speciale tentoonstelling.

De Canon van Nederland is een multimediale interactieve tentoonstelling die veel gebruik maakt van gamification. Hartstikke leuk om te doen. Hier laat  Irina Tsjernjakova een serie portretten van zichzelf maken in de periodes van nul tot nu.

De Canon is vooral Nederlandstalig dus Sofia vertaalde de wetenswaardigheden en de instructies van de computers. Het is een prachtige tentoonstelling. Tijdelijk dus ga er op tijd naartoe!

Die oorlog waarin haar opa het leven liet is gelukkig ver weg. Tijdens de lunch hadden we het over het dagelijkse leven daar en haar vroegere carrière als verkoopster. Het gaf de jonge Sofia een prachtig inkijkje in het dagelijks leven van de Rus.

Het openluchtmuseum is vooral een groot park in een heuvelachtig landschap met oude gebouwen, prachtige verhalen en mooie waterpartijen. Het weer was ook ideaal. Tussen de foto’s door vertelde Irina over haar voorouders, die ook ooit moesten vluchten en de moeite die ze moeten doen om oerbossen te beschermen tegen illegale houtkap.

We liepen gisteren 8 kilometer, maar gebruikten ook regelmatig de tram in het Openlucht Luchtmuseum. Sofia vertaalde en hertaalde de hele dag en kroop ‘s avonds doodmoe in bed.

FILM – De Seizoenen

FILM – De Seizoenen

In Zwolle trad de Russische pianist Yaroslav Kolpakoff op. Hij speelde stukken van Liszt, Bach en Tsjajkovski. Tijdens het stuk “De Seizoenen” van laatstgenoemde componist droeg Sofia’s moeder Ksenia bijbehorende gedichten voor in het Nederlands en Russisch. In de video twee maanden van het concert.

In het originele plan zou Sofia de teksten inspreken, waarna ze via een video-scherm getoond zouden worden tijdens het concert. Dat bleek technisch niet mogelijk, dus verving Ksenia haar dochter tijdens het optreden. In onderstaande video is Sofia wel te zien, terwijl ze één van de gedichten in Russisch oefent.

FILM – Trouwen in Wit-Rusland

FILM – Trouwen in Wit-Rusland

De eerste drie jaar van Sofia’s leven hadden we ondersteuning van Ksenia’s zus Nina. Zij woont doorgaans in Minsk in Wit-Rusland, maar verhuisde voor de gelegenheid een paar jaar naar Nederland om haar nichtje te helpen opgroeien. Het was een prachtige tijd, waarin Nina en Sofia onafscheidelijk waren en Nina een grote rol speelde in de ontwikkeling van de tweetalige opvoeding (Nederlands / Russisch).

In 2016 woonde Nina al weer ruim twee jaar in Wit-Rusland en ging ze trouwen. Sofia was het ringenmeisje tijdens de ceremonie en tijdens het eten had Nina ook op haar zeehond Olaf gerekend. Hoe cool wil je het hebben.

Het was niet de eerste (of de laatste) keer dat we in Wit-Rusland waren, maar vanwege de bruiloft en de avonturen daaromheen wel de meest bijzondere. We grepen de tradities rond de bruiloft ook aan om andere aspecten van de Russische en Wit-Russische cultuur te onderzoeken.

In de video 3 korte films van die tijd achter elkaar, voorafgegaan door een inleiding uit 2018.

Swan Lake

Swan Lake

Russisch ballet is gewoonweg van een andere planeet. Die dansers komen uit alle hoeken van het enorme land en combineren beleving met plezier. “Het is topsport met een ziel”, aldus de grote Anatoly Emelianov. Hij won wereldwijd talloze prijzen, was jarenlang de hoofd-danser van het Metropolitan Classical Ballet uit de VS en toert momenteel door Nederland met zijn Royal Moscow Ballet Company. Voorstellingen zijn volgens mij nagenoeg uitverkocht, maar je kunt het natuurlijk altijd even proberen.

Gisteren brachten ze Swan Lake en daar gingen we met een aantal Thuisonderwijzers en kinderen naartoe. Hoe vaak krijg je de kans om echt Russisch ballet te zien? Bovendien deed ‘onze’ Rachèl mee. Ze doet al jarenlang aan ballet en wist na een stevige selectieprocedure via een masterclass een plek in de voorstelling te veroveren. Rachèl trainde weken extra hard om de stappen en bewegingen volledig onder de knie te krijgen.

Tekst gaat verder onder de foto. 

De voorstelling duurde 2 1/2 uur. In de zaal zaten haar vriendinnen intens te genieten van de Russische show en de muziek van Tsjajkovski. In totaal stonden er 30 Russische topdansers op het podium die na de pauze versterking kregen van 10 zorgvuldig geselecteerde Nederlandse balletdansers, waaronder dus Rachèl.

Tekst gaat verder onder de foto. 

In de pauze bespraken de kinderen onder het genot van een biologische appelsap uit de flevopolder het verhaal van het Zwanenmeer van Tsjajkovski, omdat ze het willen snappen om zo de ballet-voorstelling goed te kunnen volgen en te begrijpen welke rol de groep van Rachèl daarin heeft. Die intrinsieke motivatie om te leren bereiken we door daar heel actief mee bezig te zijn.

In dit geval begonnen we met de muziek en verhalen van Tsjajkovski ruim voordat we kaartjes hadden voor de voorstelling. We bezochten de masterclass, zodat we ook die van dichtbij meemaakten en bespraken wat daar gebeurde en geleerd werd. Vandaag vergelijken we nog de beelden van de voorstelling zonder decor en kleding met de aangeklede versie van gisteren in het theater en we duiken in de tijd dat Tsjajkovski leefde.

En Rachèl? Die genoot van iedere minuut van de masterclass tot de stevige trainingen en van de indrukwekkende warming up op het grote podium tot de show zelf. Volgend jaar komen de Russen terug en wil ze weer een gooi doen naar een plek op de planken, tussen de grootheden uit het oosten. Zo mooi!

FILMS – Russische Cultuur

FILMS – Russische Cultuur

Zoals viel te lezen in dit interview in de krant hebben we een multicultureel gezin. Mama Ksenia komt uit de USSR (nu Oekraïne) en papa Roy uit Nederland. We wonen in Nederland, maar voeden Sofia wel in de Nederlands/Russische cultuur op. Sofia is net 7 en spreekt en schrijft Nederlands en Russisch.

Een cultuur leer je niet uit boekjes of van tv, alle inburgeringscursussen ten spijt. Je moet hem met de paplepel ingegoten krijgen, hem beleven, meemaken en in alle aspecten leren respecteren. Thuis voeren we daarom een mix van de Nederlandse en Russische cultuur (ook in het onderwijs), terwijl Sofia in de samenleving vooral de Nederlandse aan den lijve ondervindt. Voor een verdieping van de Russische cultuur zijn we daarnaast regelmatig te vinden bij vrienden en familie in Rusland en Wit-Rusland of Russische vrienden in Nederland.

En om die cultuur eigen te maken doen we dingen die normale Russen ook doen. Kindertheater is heel groot in Rusland en we zijn daar dus veel bij voorstellingen te vinden. In grote Russische steden heb je grote parken met eindeloos veel paardebloemen. In de Russische traditie vlechten meisjes daarvan een krans die ze op hun hoofd dragen op mooie zomerse dagen. We deden het met Sofia op een zomerse dag in 2016.

Maar we gaan ook naar historische presentaties, musea, muziek en events.En omdat Sofia vloeiend Russisch spreekt, hoort ze daar de Russische versie van gebeurtenissen die eerder in het Nederlands voorbij kwamen, de tweede wereldoorlog bijvoorbeeld. Het is een prachtig vertrekpunt voor interessante gesprekken. In de zomer van 2017 bezochten we een kleine herdenking van het 900 dagen durende beleg van Leningrad uit de 2e wereldoorlog. We dansten en zongen op de heroïsche liederen gespeeld door de ene man met een accordeon.

En Russen vieren ook echt feest. Een trouwerij is veel meer dan in Nederland een evenement. Er gaat soms wel twee jaar planning aan vooraf. Sommige bruiloften zijn per seconde georganiseerd, anderen wat losser. Maar altijd groots. Sofia was ringmeisje toen grote held, maar formeel tante, Nina trouwde. Het was een eindeloze ervaring:

Tweetalige opvoeding

Tweetalige opvoeding

Vanaf haar geboorte voeden we Sofia tweetalig op. De voertaal in het gezin is Nederlands aangezien we in Nederland (Zwolle) wonen, maar in 1 op 1 situaties spreken moeder en dochter Russisch.

We hebben dat heel stringent vol gehouden en dat is moeilijker dan je wellicht denkt. Maar het resultaat is er naar: Sofia is nu net zeven en spreekt, leest en schrijft zowel Nederlands als Russisch (en spreekt een beetje Engels en Duits).

Voor dat Russisch hebben we veel gedaan. We zijn op zoek gegaan naar andere gezinnen met dezelfde situatie. En die vonden we in Enschede, Zwolle en Nijmegen. We zoeken elkaar regelmatig op en met onze vrienden in Enschede (en diverse ander thuisonderwijs-gezinnen) bezoeken we geregeld evenementen, musea en natuurgebieden (op zoek naar paddestoelen).

Aangezien Sofia in de samenleving en bij vrienden en familie (oma, oom & tante, neefje, etc) in Nederland veel geconfronteerd wordt met de Nederlandse taal (goh), hebben we er voor gekozen om de invulling van specifieke kennisgebieden in het Russisch te doen. Zo hebben we een Russische docent voor pianoles en een Russische docente voor kunstgeschiedenis.

Onderdeel van de Russische opvoeding is een gemende Russisch/Nederlandse cultuur thuis, maar zijn de ook regelmatige vakanties naar gebieden waar Russisch gesproken wordt: Rusland, Wit-Rusland, Baltische Staten, Finland en Israël. Voor Sofia zijn dat extra vaderlanden, omdat ze daar ‘gewoon’ met iedereen mee kan doen. Ze kan praten met een taxi-chauffeur, afdingen op de markt en spelen met kinderen waar ze die ook maar tegen komt: veerboten, musea, op straat, in de metro en noem maar op.

Een onderschat voordeel is de open mind die zo’n kind daardoor meekrijgt. In Rusland leven bijvoorbeeld ruim 100 etnische groeperingen. Die komen uit alle windstreken van de voormalige USSR, dus van Siberië tot het Russisch grensgebied met Mongolië en van Oezbekistan tot Turkmenistan. Voor Sofia zijn dat allemaal gewone mensen die haar taal spreken, niet meer en niet minder.

De nachttrein

De nachttrein

 

Een reis is een prachtig moment om je in de breedte de ontwikkelen. Tijdens ons culturele uitstapje naar Rusland hielp Sofia met de planning, ze regelde haar eigen bagage en bestelde thee aan boord (in het Russisch). De dode momenten gebruikte ze om te lezen en natuurlijk werd er gespeeld. Dit is de nachttrein van Moskou naar Sint Petersburg in de zomer van 2017.

De andere kant

De andere kant

In de tweede wereldoorlog belegerden de Nazi’s Leningrad gedurende bijna 900 dagen (8 september 1941 – 27 januari 1944). Dat beleg vroeg veel van de bevolking. In de strijd en door uithongering kwamen meer dan een miljoen Russen om. De hele bevolking werd gemobiliseerd om de aanstormende Duitsers tegen te houden. Iedereen werd aan het werk gezet: loopgraven en forten aanleggen, wapens maken, hout hakken, wacht lopen, etc. De Nederlandse schrijver Jaap ter Haar schreef er het indringende jeugdboek ‘Boris’ over.

Voor de Russen was het verbreken van de belegering een hoogtepunt en mentaal is het belangrijker dan de overwinning bij Stalingrad. Zeker omdat Stalin er tijdens de oorlog al maximaal gebruik van maakte om het moreel op te vijzelen (en wellicht daarom de belegering mogelijk langer heeft laten duren dan noodzakelijk was). Ook voor de huidige regering is het verbreken van de belegering een terugkerend feestmoment.

In Sint Petersburg bezochten we zo’n herdenking. Voor de Hermitage hadden de Russen een prachtige collectie voertuigen, kanonnen, vrachtwagens en tanks neergezet. Dat werd opgeluisterd met historische patriottische liederen die op een harmonica werden gespeeld en die door bezoekers uit volle borst werden meegezongen.

Onze Russische familie werd tijdens de oorlog voor meer dan de helft uitgedund. Alle overlevenden speelden vrijwillig of verplicht een actieve rol in die donkere dagen. Sofia heeft veel contact met haar overgrootmoeder die gedurende de belegering diverse rollen heeft vervuld: ze groef loopgraven, liep met een hooivork en emmer zand wacht op de daken om brandbommen onschadelijk te maken en haalde lijken uit huizen om ziekten tegen gaan. Ze is ‘held van de stad’ en daarmee een veteraan met aanzien (meer over oma Alevtina vind je hier).

Via een soort puzzel- en speurtocht liepen we van metro naar het immense plein waar we een middag doorbrachten en daar de belegering en de consequenties daarvan bespraken. Al eerder hadden we “Boris” gelezen, dus we stonden uitgebreid stil bij de wagens die over het bevroren Ladoga-meer via “De weg van het leven” voorraden naar de stad brachten. Aan de hand van getoonde westerse voertuigen hadden we het over de lend/lease-regeling waarmee het westen de Russen te hulp kwam en de rol van de Nederlandse koopvaardij daarin. We bekeken (luchtdoel) kanonnen, tanks en bunkers. Sofia zong  liederen mee en danste op de Harmonica-muziek.

 

 

Vroeg op pad voor rommel

Vroeg op pad voor rommel

Een dag naar de beroemde rommelmarkt van Sint-Petersburg. Een markt waar je echt alles kunt kopen, ook niet-legale zaken. Vooral nazi-gerelateerde waar is populair en er wordt een hoofdprijs betaald voor botten van gesneuvelde soldaten. De autoriteiten treden hier hard tegen op en vandaar dat de koopmannen niet happig zijn op camera’s. We moesten er vroeg voor uit de veren.

Paddestoelen plukken

Paddestoelen plukken

Onze dochter voeden we tweetalig en bi-cultureel op. Aangezien we (in Nederland geboren man, in USSR geboren vrouw) in Nederland wonen, is dat de basis en daarnaast leren we haar dus Russisch. Sofia is 6, spreekt, leest en schrijft Nederlands en Russisch. Onderdeel van het laatste zijn regelmatige reizen naar Rusland waar we alle aspecten van de samenleving van dichtbij meemaken. Hier gaan we paddestoelen plukken in Karelië.