Romeins brood bakken

Romeins brood bakken

We hebben veel aan de Romeinen te danken, waaronder graan en brood. Iedere Romeinse soldaat bakte zelf zijn eigen brood en droeg de spullen daarvoor bij zich. Gist ontdekten ze pas later, dus de eerste broden waren pannenkoeken of hard gebakken platte broden. Later kwamen broden op basis van gist en daarin experimenteerde de Romeinen veel met kruiden, zoals anijs, karwei en komijn. Onderstaand twee recepten voor overheerlijk vers gebakken Romeins brood.

Tijdens de Romeinenweek bezoeken we niet alleen veel Romeinse tentoonstellingen en evenementen, maar eten we ook zoveel mogelijk gerechten of smaken uit die tijd. En dat maken we bij voorkeur dan zelf. Echte recepten zijn niet overgebleven, maar bij benadering weten we wel hoe ze zo’n beetje hun brood maakten.

Basisrecept Romeins brood:

Ingrediënten:

  • 500 gram speltmeel.
  • 12 gram verse gist of 7 gram gedroogde gist.
  • Een scheut (ca. 2 eetlepels) olijfolie.
  • Wat honing (of een theelepel suiker als je geen honing hebt).
  • 300 ml lauw water.
  • 1/2 – 1 Theelepel zout (afhankelijk van je smaak).

Bereiding:

  • Meng de ingrediënten en kneed het tot een soepel deeg.
  • Kneed het deeg tot een bol en leg die in een diepe schaal.
  • Plaats over de schaal een natte lauwwarme theedoek.
  • Plaats de schaal op een warme (kamertemperatuur) plek.
  • Laat het circa 45-60 minuten rijzen (tot het twee keer zo groot is).
  • Verwarm de oven voor op 180 graden (hetelucht) of 200 graden (gas).
  • Plaats de bol op een ingevette bakplaat, of op bakpapier op een bakplaat of op een voorverwarmde bakkerssteen.
  • Maak het deeg nat.
  • Bak het brood in 30-35 minuten.

Recept alternatief Romeins brood:

Ingrediënten:

  • 300 gram speltmeel.
  • 200 gram roggemeel.
  • 12 gram verse gist of 7 gram gedroogde gist.
  • Een scheut (ca. 2 eetlepels) olijfolie.
  • 1 eetlepel komijn
  • 1 eetlepel karwei.
  • Wat honing (of een theelepel suiker als je geen honing hebt).
  • 300 ml lauw water.
  • 1/2 – 1 Theelepel zout (afhankelijk van je smaak).

Bereiding:

  • Meng de ingrediënten en kneed het tot een soepel deeg.
  • Kneed het deeg tot een bol en leg die in een diepe schaal.
  • Plaats over de schaal een natte lauwwarme theedoek.
  • Plaats de schaal op een warme (kamertemperatuur) plek.
  • Laat het circa 45-60 minuten rijzen (tot het twee keer zo groot is).
  • Verwarm de oven voor op 180 graden (hetelucht) of 200 graden (gas).
  • Plaats de bol op een ingevette bakplaat, of op bakpapier op een bakplaat of op een voorverwarmde bakkerssteen.
  • Maak het deeg nat.
  • Bak het brood in 30-35 minuten.

Links:

De romeinenweek 2019

De romeinenweek 2019

De romeinenweek is een jaarlijks hoogtepunt voor Sofia (8). Ze spelt het uitgebreide programma zodra het beschikbaar is en zoekt de voor haar interessante onderdelen eruit. Samen puzzelen we dan op wat haalbaar is en wat niet en zo komen we tot een paar geweldige leuke en educatieve dagen uit.

De Nationale Romeinenweek duurt dit jaar van 4 mei tot en met 12 mei en biedt door het hele land activiteiten van jong tot oud: workshops, lezingen, wandelingen, speurtochten, koken, etc.

Wij begonnen dit jaar wat vroeger, namelijk al 1 mei in op het Castellum in De Meern. Daar wilde Sofia graag een basisopleiding volgen tot legionair. Ze leerde er marcheren, speerwerpen, verdedigen en aanvallen met zwaard en schild en heel veel over de de Romeinse dagelijkse gang van zaken.

Ruim 4 uur zwoegde ze door hoog gras, over bultjes en door een boomgaard. Ze kon er geen genoeg van krijgen.

Bezoek die Romeinenweek! Zooooo leuk!

Links:

Herdenken

Herdenken

“Vanaf welke leeftijd doen jullie dat?” en “Wat vertel je dan?”

Naar aanleiding van foto’s die ik plaatste van ons bezoek aan de Airborne Begraafplaats in Oosterbeek kreeg ik van diverse mensen via mail, WAP, Twitter en Facebook min of meer dezelfde vragen. Ik zal ze hier kort beantwoorden, maar kom er later uitgebreid op terug.

1. Geschiedenis als hoeksteen van ons onderwijsmodel
Om een beetje kaas te maken van wat we doen, is het handig om te begrijpen dat wij geschiedenis hebben gekozen als leidraad voor de manier waarop we ons thuisonderwijs ingericht hebben. Over die rol van geschiedenis in ons onderwijsmodel en het waarom schreef ik eerder deze post. Wij gebruiken alle facetten van de geschiedenis, maar omdat het hier specifiek over herdenken gaat zoom ik daar op in.

2. Vanaf welke leeftijd
Vanaf de geboorte, want vrijheid is het meest relevante dat we hebben. Dat klinkt misschien vaag of bruut, maar voor ons is het zo. Vanaf de geboorte hebben we Sofia meegenomen in de historie, de mooie dingen, maar ook de zwarte pagina’s. Betekent niet dat we voor haar tiende (ze is nu 8) met haar door een concentratiekamp lopen, maar wel dat dood en verderf (helaas) onderdeel zijn van het leven.

We gebruiken voor de overdracht boeken, verhalen, bordspellen en muziek en bezoeken relevante plaatsen. En als we het over vrijheid hebben, dan hebben we het natuurlijk over de schrijver/schilder/staatsman/levensgenieter die de wereld in het holst van de nacht inspireerde tot buitengewone daden en zonder wie Duits vandaag geen keuzevak was geweest.

We bezochten het graf van Churchill toen Sofia twee was. Toen was het voor haar een leuke wandeling over een klein kerkhof bij een heel klein kerkje. Ze speelde daar met de ketting, genoot van de bloemen en de vlinders. Ze had toen geen idee van Churchill, oorlog en weet ik wat. Maar bovenstaande foto (en soortgelijke andere) en films uit die tijd geven nu veel haakjes in verhalen die we vertellen of bij boeken die we lezen.

3. Wat vertel je dan?
Alles, maar ik hou het zo klein mogelijk, dus bij 1 persoon. Het moet behapbaar zijn. Een hongerwinter zegt zo’n jong mens weinig, maar een leeftijdsgenootje die in de sneeuw op zoek moet naar eten is iets dat aanslaat.

Zo’n herdenking als Oosterbeek staat bij ons niet op zichzelf. We lezen relevante boeken, vertellen verhalen, spelen bordspellen en maken passende muziek. Zo’n kaarsje op een kerkhof is dus een schakeltje in een heel programma. Ik zal binnenkort een uitgebreide blog wijden aan een thema, met een gedetailleerd voorbeeld.

4. Niet alleen geschiedenis natuurlijk
Het verleden brengt ons natuurlijk bij het heden. En ook daar zoeken we dan kleine dingen die behapbaar zijn voor een jong mens en die een raakvlak hebben. En daar doen we dan heel bewust iets mee.

Dit zijn jaar we bijvoorbeeld druk geweest met die vergeten oorlog in het oosten van de Oekraïne, de geboortegrond van Sofia’s moeder. We vonden de ‘Herten van de Kerstman’: talloze vrijwilligers die kinderen in dat oorlogsgebied een leuk cadeautje brengen (door bij 20 graden onder nul, door sneeuwstormen in oorlogsgebied duizenden kilometers te rijden). We lazen brieven van die kinderen en bespraken het leven daar, op dit moment. De gesprekken met Sofia over die oorlog in het oosten van Oekraïne waren de bron voor deze column trouwens.

5. Relevante films
Holten: Hier liggen Canadezen begraven die in Nederland omkwamen. Onze woonplaats Zwolle is net als een groot deel van Nederland bevrijd door Canadezen en met een straat vernoemd naar de eerste bevrijder om de hoek, geeft dat veel haakjes.

Amersfoort: bij Kamp Amersfoort vind je het Russisch ereveld. Aangezien de familie half Russisch is, een must voor ons. Sowieso interessant om te weten hoe die duizend dode Russen in Nederland zijn terechtgekomen, want met 27 miljoen doden in vier jaar hebben die Russen nogal wat tranen voor onze vrijheid gelaten. Geschiedenis, herkennen en het vieren van de vrijheid is een vast onderdeel van wat we doen, ook als we in Rusland zijn. Zelfs op een rommelmarkt vind je daar haakjes voor een inspirerend verhaal.

Zwolle: oorlog is ook verzet en bijbehorende ellende.

De drie musketiers

De drie musketiers

In onze onderwijsaanpak maken we veel gebruik van muziek, want dat helpt je om te verbinden met je innerlijke kern. Wekelijkse muzieklessen leren een jong mens bovendien dat dagelijks oefenen en doorzetten noodzakelijk is om resultaat te behalen en samen liederen zingen (of muziek maken) spreekt je gevoel aan en haalt je zo uit je hoofd en brengt je naar je lichaam in de breedste zin van het woord. Die liedjes die we zingen koppelen we aan de boeken die we lezen ter ondersteuning van de grote thema’s die we qua onderwijs behandelen.

Sofia maakt op diverse vlakken een sprongetje en doet dus weer veel nieuwe dingen voor het eerst: de hoge ‘jump’ op de skatebaan, de hoge duikplank in het zwembad, een bepaalde paddenstoel voor het eerst bakken, etc. Daar is ze zich heel erg bewust van en die nieuwe dingen doet ze natuurlijk het liefst met iemand samen.

Dat denkproces en gevoel stimuleren (en benutten) we door educatief bezien bijvoorbeeld de grote ontdekkers te behandelen en te praten over durf, vriendschap en loyaliteit. Dat doen we niet expliciet aan tafel of in losse blokken, maar impliciet als onderdeel van het dagelijks leven, dus in dingen die we doen, bordspellen die we spelen en de verhalen die we vertellen.

We hebben het bijvoorbeeld over de ontdekking van Amerika door Columbus en bouwen daarbij op de vikingen die we twee jaar geleden uitgebreid behandelden in een serie verhalen waarin haar zeehond Olaf samen met een pinguïn en albatros de meest wilde avonturen beleefde en in Groenland kennismaakte met de gruwelijke viking ‘Rode Erik’. Die belevenissen heeft ze nog altijd scherp op haar netvlies, ondanks dat Olaf aansluitend reeds een rondje langs de wereld heeft gemaakt: het oude China, India, oude Egypte, Grieken, Romeinen, Karel de Grote en kennismaakte met de diverse grotere religies en het heelal.

Columbus brengt ons nu aan het eind van de middeleeuwen in contact met nieuwe culturen en onderwerpen die daarbij de revue passeren zijn jagers & verzamelaars, het één zijn met de natuur, de indianen (stammen, leven, religie), wonen in andere culturen, slavernij, rangen en standen en overzeese handel. Grofweg pakken we dus de overgang van de middeleeuwen tot en met onze Gouden Eeuw en daarbij leunen we op de Hanze die we eerder uitgebreid onderzochten.

We koken veel gerechten uit die periode en onderzoeken de kruiden en specerijen die daarbij hoorden en stelden vast hoe die voor het eerst in West-Europe zijn terecht gekomen. We bezoeken, veelal met vrienden (als een soort schoolreisje) relevante musea en locaties, zoals scheepswerven, het Tropenmuseum, het slavernijmonument, het Scheepvaartmuseum en bouwden oude hutten in Swifterkamp.

Ter ondersteuning van de thema’s lezen we boeken voor in zowel het Russisch als het Nederlands. Afgelopen weken lazen we bijvoorbeeld Columbus, Robinson Crusoe, Tom Sawyer, de Reis van Syntax Bosselman, de Negerhut van Oom Tom, de laatste der Mohikanen, Reis rond de wereld in 80 dagen, 1001 Nacht, Robin Hood, Paddeltje en de drie Musketiers. Sofia las zelf een aantal boeken met aansluitende thema’s, bijvoorbeeld een aantal Kuifjes: “het geheim van de eenhoorn” (middeleeuwen), “Cokes in Voorraad” (slavernij), “In Afrika” en “In Amerika”.

En in veel van die boeken spelen paarden een belangrijke bijrol en dat sluit weer heel goed aan bij haar andere interesse en zo stimuleert het één het ander en dat helpt de intrinsieke motivatie.

 

Spasibo!

Spasibo!

Twee maanden voor zijn honderdste verjaardag vond Yakov het voor nu goed geweest op deze wereld. Het is de opa van de voor ons oh zo belangrijke Nina. Dat is de half-zus van Ksenia en daarmee de tante van Sofia, maar zij ziet Nina dan weer als haar grote zus of hele bijzondere vriendin. Yakov is één van die miljoenen anonieme Russen aan wie te danken hebben dat Duits een keuzevak is.

Hij is bijna 17 (!) als de Nazi’s de USSR binnenvallen en hij met zijn broers aan de bak moet. Hij verruilt de technische school noodgedwongen voor de infanterie en vecht een ruwe strijd tegen een superieure vijand. Ze kunnen de nazi’s niet tot stoppen dwingen en moeten ver terugtrekken. Die terugtocht eindigt rond de kerst in 1941 in de buurt van Moskou.

Yakov overleeft het bloedige winteroffensief in de metershoge sneeuw en wordt in het voorjaar van 1942 overgeplaatst naar het zuiden van Rusland. Zijn broers en vader overleven 1941 niet.

In de Kaukasus kan hij als technicus aan het werk bij de relatief veilige luchtmacht. Hij werkt initieel bij de technische dienst op vliegvelden, maar wordt later boord-technicus in bommenwerpers. In die rol maakt hij het einde van de slag bij Stalingrad mee en daarna vecht hij bij Charkov en Rostov in het oosten van de Oekraïne.

In 1944 zit hij bij de jachtbommenwerpers en helpt hij zijn eigen Minsk te bevrijden. Daarbij wordt de Duitse legergroep ‘Mitte’ omsingeld en vernietigd. In die twee maanden verliezen de nazi’s in Wit-Rusland net zoveel troepen als Engeland en Amerika samen gedurende de gehele oorlog. In 1945 is Yakov tijdens de slag om Berlijn technicus/staartschutter op een jachtbommenwerper en is hij 76 dagen achtereen in actie rond en boven de Duitse hoofdstad.

Yakov is de enige mannelijke overlevende uit zijn familie en praat nooit over de oorlog. Zijn medailles en titels interesseren hem niet: “Tegenover één waardeloos plaatje metaal staan de levens van tientallen vrienden en familieleden.” Hij vindt zichzelf geen held, want hij deed wat “iedereen zou doen”. Yakov had tot het eind van zijn leven een bloedhekel aan Duitsers.

Om de strijd in Oost-Europa in perspectief te zetten een paar getallen. Het huidige Wit-Rusland is dan onderdeel van de Sovjet-Unie. Aan het begin van de oorlog wonen er in Wit-Rusland net zoveel mensen als in Nederland in die tijd: ca. 8 miljoen. Nederland maakt één hongerwinter mee, Wit-Rusland heeft drie jaar honger. Nederland verliest in de tweede wereldoorlog 187.000 mensen, een gruwelijk aantal. In Wit-Rusland vallen 2 miljoen doden, dus een kwart (!) van de bevolking overleeft de oorlog niet.

Dat nooit weer, zeiden we na de oorlog tegen elkaar. Maar wie heeft het nog weleens over die verschrikkingen?

BLOG – Onze Lieve Vrouwebasiliek in Zwolle

BLOG – Onze Lieve Vrouwebasiliek in Zwolle

Ook wel liefkozend ‘De Peperbus’ genoemd, naar de karakteristieke vorm van de toren. Toen ik 20 jaar geleden naar Zwolle verhuisde, bouwde Zwolle bewust niet hoger dan de Peperbus. Dat is losgelaten, waardoor er inmiddels super opwindende en prijswinnende architectuur (NOT) langs de A28 is verschenen. Neemt niet weg dat de Peperbus (gelukkig, maar N=1) nog altijd bepalend is voor de skyline van de binnenstad van Zwolle.

Een klim van 236 treden brengt je naar de eerste omgang. Dan zit je op zo’n 55 meter en kijk je ruim boven de stad uit. Tijdens de beklimming heb je op diverse plekken al mooi uitzicht over de de oude Hanzestad. Het trapje is niet heel breed, maar claustrofobisch wordt het niet. Ook niet als je afdalers voor je langs moet laten gaan.

De Onze Lieve Vrouwebasiliek is binnen van grote schoonheid. Over iedere vierkante meter kun je eindeloos vertellen, als je tenminste een beetje geïnteresseerd bent in geschiedenis en religie. Dat wij niet een traditionele religie aanhangen, betekent niet dat we ons er niet in verdiepen. Twee weken geleden waren we druk met de Russische Orthodoxe Kerk en afgelopen week doken we in het Jodendom.

De kerk is onderdeel van de Thomas a Kempis parochie. Deze parochie is genoemd naar de Monnik die in een Zwols klooster zijn ‘Over de Navolging van Christus’ schreef. Na de Bijbel is dit het meest gelezen boek uit de Christelijke geschiedenis.

In de kerk ook het vaandel van de Rooms-Katholieke Middenstandsvereniging uit Zwolle. De menselijke factor van de middenstand vind ik ondergewaardeerd in de samenleving. Er zijn maar weinig plekken te vinden waar mensen vrijwillig zo vaak andere mensen ontmoeten. Denk alleen maar aan de winkels en de weekmarkt.

Na de stevige klim en de aansluitende inspannende middag tussen al die religieuze objecten wil de Mini even uitrusten in de banken: “Zo, heel comfortabel is dat niet zeg. Maar ja, dat heb je met al die pracht natuurlijk ook niet nodig.”

BLOG – Dag van de onafhankelijkheid

BLOG – Dag van de onafhankelijkheid

Zoals we eerder dit jaar een Dag van de Duitse taal organiseerden, stonden we vandaag een hele dag stil bij de onafhankelijkheid van de staat Israël aangezien het land vandaag 70 jaar bestaat. 4 gezinnen met in totaal 10 kinderen organiseerden de afgelopen weken decentraal een dagonderdeel en dat brachten we vandaag bij elkaar: geschiedenis, keuken, cultuur, taal, aardrijkskunde, biologie, volkeren, geloof, muziek, spelletjes en lichaamsbeweging. Een volle dag, dus here we go.

Hierboven spelen de kinderen een traditioneel Israëlisch dobbelspelletje. Je hebt een pot met lekkere dingen: amandelen, rozijnen en krenten. De dobbelsteen heeft letters in het Hebreeuws en door die te rollen bepaal je het lot van je ‘pot’: wordt ie groter, veel groter, of iets kleiner?

Om het energieniveau overdag op peil te houden, waren er regionale snack: dadels, vijgen en olijven.

De snacks gebruikten we om uit te leggen wat er lokaal groeit en wat mensen op de been houdt. Daarvoor hadden we ook granaatappels en bladeren van druiven en vijgen.

Als je het hebt over Israël, dan heb je het ook over de religies in het land. Hier een deel van de attributen behorende bij de Joodse religie. Er was ook een keppeltje en een traditioneel gewaad voor mannen. En een Tora. Wow.

Voor de lunch aten we natuurlijk een passend gerecht. En dat maakten we met elkaar: Falafel. Een gefrituurd balletje gemaakt van gestampte kikkererwten, met koriander, knoflook, peterselie en wat peper. Vergat ik nog bijna komijn zeg. Dank voor de subtiele tip via WhatsApp. Die balletjes eet je in een pita-broodje met heel veel verse groente, zoals tomaat, komkommer, augurk, radijs.

En we zongen liedjes, in het Hebreeuws. Onze uitspraak zal niet briljant zijn geweest, maar dat mag de pret niet drukken.

Een volle dag dus met een gevarieerd onderwijsprogramma, mogelijk gemaakt door de inbreng van diverse ouders hun kennis, netwerk en talent. En tussendoor werd er ook nog buiten gespeeld en gefietst.

BLOG – 70 jaar Israël

BLOG – 70 jaar Israël

Op 14 mei bestaat Israël formeel 70 jaar. Reden voor het land om groots uit te pakken. Het hele jaar door wordt er teruggekeken en herdacht en niet voor niets startte de Giro dit jaar in Jerusalem. Israël heeft vanwege de familie-relatie en onze liefde voor geschiedenis een belangrijke plek in ons leven.

Hoewel we geen relatie hebben met één van de populaire religies, kan ik niet ontkennen dat het land grote indruk op me maakte. Ik had kippenvel toen ik bv vanuit mijn hotelmaker in Tiberias de vissers in hun kleine bootjes in de ochtendnevel zag uitvaren over het meer van Galilea (boven), of voor het eerst de Hoorns van Hattin bezocht, door de loopgraven liep van de oorlog die de Arabieren in 1973 begonnen op Yom Kippoer of toen ik samen met vrouw en 4-jarige dochter – die zelf liep – de berg Masada bij zonsopgang beklom.

Voordat de computer-navigatie zijn intrede deed, toerden we de wereld rond met een stratenboek. De jeugd van tegenwoordig kan zich daar maar moeilijk een voorstelling van maken, maar tijdens onze eerste reizen in Israël was bovenstaand boek onze gids. Ik kreeg het van een Auschwitz-overlevende die het land zelf ook met dit boek verkend had. De gids bracht ons naar alle uithoeken en volkeren en vertelt daar prachtig en neutraal over.

Israël is qua grootte vergelijkbaar met Nederland, maar heeft door het klimaat veel meer gezichten: bergen met sneeuw, woestijnen, vulkaankraters, relatief grote binnenlandse meren, moerassen, watervallen, heel veel historie en natuurlijk de mooiste stranden ter wereld. Je kunt er in de winter dus overdag skiën en snowboarden om de après-ski aan de middellandse zee opgeleukt te zien door wilde springende de dolfijnen.

Israël onderhoudt tientallen nationale parken waar natuur veelal wordt gecombineerd met geschiedenis. Die parken zijn voor iedereen toegankelijk. Soms gratis, maar meestal tegen een kleine vergoeding of donatie. Je kunt ook een kaart kopen waarmee je gratis toegang hebt tot alle parken en een zwik musea (en andere bijzondere plekken).

We komen er nu bijna 20 jaar vrij regelmatig, al verschilt de intensiteit. We hebben er een paar jaar zo’n beetje gewoond, maar zijn er ook wel een paar jaar op rij niet geweest. Maar in de tijd dat we daar waren deden we vaak een rondreis door het land op een thema: woestijnen, kruisvaarders, moderne strijd (na 1948), volkeren, religieus (veel smaken) Israël, etc. Bovenstaand boek kreeg ik bij vertrek op mijn lagere school en diende vooral visueel als inspiratiebron. 

Het boek onderscheidt zich in negatieve zin vanwege zijn denigrerende benadering van andere religies en is alleen daarom al een brandstapel waard, maar de tekeningen zijn mooi dus vandaar dat ik het nog heb. Bovenstaand het klooster van Sint Saba gelegen in de Negev-woestijn op loopafstand van de dode zee (die je in de achtergrond ziet). Het is er bloedheet en eenzamer wordt het niet. Dat past dan wel weer, want ‘monnik’ betekent ‘eenzame’.

Een paar jaar geleden liep ik vanaf Jerusalem nog naar het klooster van Sint Saba. Bij 35 graden in de ochtend was dat een pittige wandeling van een uurtje of 5 over bergen en langs talloze kuddes geiten. Na een sobere doch voedzame lunch volgde een prachtige rondleiding door het Klooster waarna ik op mijn gemak bij temperaturen van bijna 45 graden terug wandelde naar het altijd indrukwekkende Jerusalem.

Als je de foto van nu vergelijkt met de tekening van vroeger, dan zie je dat de Kloosterstad de afgelopen paar honderd jaar in omvang gehalveerd is. Kijk dan vooral naar de linkertoren die in de foto los staat, maar in de tekening deel uitmaakt van de stad. Neem wel in ogenschouw dat de foto ‘frontaal’ genomen is, terwijl de tekenaar verder naar rechts op de berg stond (om de dode zee mee te kunnen nemen).

Overigens is de Dode Zee nu niet meer zo vol en groot en het water staat meters minder hoog. Als je de foto op dezelfde plek als waar de tekenaar toen stond zou nemen, dan zie je de Dode Zee niet meer.

Met heel veel input van 3 andere gezinnen, zag onze ‘Israël-dag’ er uiteindelijk zo uit. 

BLOG – Raketten

BLOG – Raketten

Wakker worden met een Iraanse raketaanval op een land waar we vaak komen, omdat we er familie en veel vrienden hebben. Het is niet onverwacht, maar toch even schrikken. Brrrrrrr. Maar wel een mooie aanleiding om het vandaag qua onderwijs eens te hebben over appels, drinkwater, geiten en de essentie van leven.

De Golan wordt gedomineerd door appelbomen (en mijnenvelden). Hier plukt Sofia in 2012 appels op de grens met Syrië. De grensafscheiding met door de VN bemande wachttorens staat achter deze kleine boomgaard.

Water maakte de Golan vroeger belangrijk. Vroeger ja, want tegenwoordig maakt Israël zoveel drinkwater uit zeewater dat ze het zelfs exporteert. Maar vroeger ging het in de Golan om drinkwater: de bergstroompjes brengen vers drinkwater naar de rivier de Jordaan die uitstroomt in het meer van Galilea. Daarop leefde Israël en daarmee maakte ze het land vruchtbaar.

Drinkwater lag ook aan de basis van de oorlog van 1967. De Syriërs legden de river om, waardoor Israël geen drinkwater meer kreeg en ze het meer van Galilea langzaam leeg moesten drinken om te overleven. De PLO blies vervolgens met hulp van Jordanië en Syrië een waterpomp op waardoor de nood erg hoog werd, want zonder water doe je met 45 graden niets.

Op de foto legt een herder in het niemandsland tussen Syrië en Israël Sofia in het Hebreeuws het dagelijks leven uit. Ksenia vertaalde dat voor haar, aangezien Sofia die taal niet machtig is. Dat niemandsland  is niet zomaar toegankelijk en ligt vol met mijnen en ander niet-opgeruimd oorlogsmateriaal: Israël mag het niet opruimen, Syrië wil het niet opruimen en de VN gaat het niet opruimen. Die herders weten echter prima waar je wel en niet moet komen.

Israëlische geiten en Syrische koeien. De dieren maken zich niet druk over afkomst, stammen en kerken.

In de Golan is de oorlog nooit ver weg. De raketaanval van vandaag bevestigt dat, maar de bunkers die her en der opduiken bevestigen dat. Aan de Israëlische kant staan overal bordjes die de weg wijzen naar schuilkelders en veel daarvan hebben kogelgaten of schade door granaatscherven (zie ook bovenste foto). Pittige regio dus.

Maar daar leer je mee leven, want tot diep in de nacht zijn de markten in de dorpen en kleine steden open en relaxed.

En uiteindelijk zijn we allemaal mensen met dromen en wensen.

In Israël zijn 3 dingen heilig: water, de ploeg en het kind. Voor de gemiddelde Israëli is dat leven.

“Hi, ik ben je nichtje. Dansen?”

Cactusvijgen! Heerlijk. Wel even goed door het zand rollen voordat je ze openmaakt, want anders heb je overal stekels.

En de geschiedenis vind je daar letterlijk op iedere vierkante meter.

En ja, ook daar staan we stil bij mensen die er helaas niet meer zijn. Zoals deze oma Sofia van Ksenia.

BLOG – De Canon van Nederland … in het Russisch

BLOG – De Canon van Nederland … in het Russisch

Op het Russisch Ereveld in Leusden liggen 865 Russen begraven. Een deel daarvan kwam om in Kamp Amersfoort. Van ruim 98 overleden Russen kennen we de familie niet. Die worden nog gezocht en soms met succes! Afgelopen december hoorde Irina Tsjernjakova dat haar opa in Nederland begraven ligt en afgelopen week was ze bij zijn graf om hem te herdenken.

Vandaag vertrekt ze naar huis, maar gisteren waren we een dag met haar en haar vriendin op pad. Zij spreken alleen Russisch, dus Sofia (2010, meertalig) speelde tolk tussen de Nederlandse samenleving en en onze Russische gasten. We bezochten het Openlucht Museum in Arnhem: een prachtig park waarin je veel aspecten van de Nederlandse geschiedenis en cultuur kunt laten zien, met op dit moment de Canon van Nederland als speciale tentoonstelling.

De Canon van Nederland is een multimediale interactieve tentoonstelling die veel gebruik maakt van gamification. Hartstikke leuk om te doen. Hier laat  Irina Tsjernjakova een serie portretten van zichzelf maken in de periodes van nul tot nu.

De Canon is vooral Nederlandstalig dus Sofia vertaalde de wetenswaardigheden en de instructies van de computers. Het is een prachtige tentoonstelling. Tijdelijk dus ga er op tijd naartoe!

Die oorlog waarin haar opa het leven liet is gelukkig ver weg. Tijdens de lunch hadden we het over het dagelijkse leven daar en haar vroegere carrière als verkoopster. Het gaf de jonge Sofia een prachtig inkijkje in het dagelijks leven van de Rus.

Het openluchtmuseum is vooral een groot park in een heuvelachtig landschap met oude gebouwen, prachtige verhalen en mooie waterpartijen. Het weer was ook ideaal. Tussen de foto’s door vertelde Irina over haar voorouders, die ook ooit moesten vluchten en de moeite die ze moeten doen om oerbossen te beschermen tegen illegale houtkap.

We liepen gisteren 8 kilometer, maar gebruikten ook regelmatig de tram in het Openlucht Luchtmuseum. Sofia vertaalde en hertaalde de hele dag en kroop ‘s avonds doodmoe in bed.