BLOG – Onze Lieve Vrouwebasiliek in Zwolle

BLOG – Onze Lieve Vrouwebasiliek in Zwolle

Ook wel liefkozend ‘De Peperbus’ genoemd, naar de karakteristieke vorm van de toren. Toen ik 20 jaar geleden naar Zwolle verhuisde, bouwde Zwolle bewust niet hoger dan de Peperbus. Dat is losgelaten, waardoor er inmiddels super opwindende en prijswinnende architectuur (NOT) langs de A28 is verschenen. Neemt niet weg dat de Peperbus (gelukkig, maar N=1) nog altijd bepalend is voor de skyline van de binnenstad van Zwolle.

Een klim van 236 treden brengt je naar de eerste omgang. Dan zit je op zo’n 55 meter en kijk je ruim boven de stad uit. Tijdens de beklimming heb je op diverse plekken al mooi uitzicht over de de oude Hanzestad. Het trapje is niet heel breed, maar claustrofobisch wordt het niet. Ook niet als je afdalers voor je langs moet laten gaan.

De Onze Lieve Vrouwebasiliek is binnen van grote schoonheid. Over iedere vierkante meter kun je eindeloos vertellen, als je tenminste een beetje geïnteresseerd bent in geschiedenis en religie. Dat wij niet religieus zijn betekent natuurlijk niet dat we niet in kerken komen of niets met het geloof doen. Twee weken geleden verdiepten we ons bijvoorbeeld in de Russische Orthodoxe Kerk en afgelopen week deden we het Jodendom.

De kerk is onderdeel van de Thomas a Kempis parochie. Deze parochie is genoemd naar de Monnik die in een Zwols klooster zijn ‘Over de Navolging van Christus’ schreef. Na de Bijbel is dit het meest gelezen boek uit de Christelijke geschiedenis.

In de kerk ook het vaandel van de Rooms-Katholieke Middenstandsvereniging uit Zwolle. De menselijke factor van de middenstand vind ik ondergewaardeerd in de samenleving. Er zijn maar weinig plekken te vinden waar mensen vrijwillig zo vaak andere mensen ontmoeten. Denk alleen maar aan de winkels en de weekmarkt.

Na de stevige klim en de aansluitende inspannende middag tussen al die religieuze objecten wil de Mini even uitrusten in de banken: “Zo, heel comfortabel is dat niet zeg. Maar ja, dat heb je met al die pracht natuurlijk ook niet nodig.”

BLOG – Dag van de onafhankelijkheid

BLOG – Dag van de onafhankelijkheid

Zoals we eerder dit jaar een Dag van de Duitse taal organiseerden, stonden we vandaag een hele dag stil bij de onafhankelijkheid van de staat Israël aangezien het land vandaag 70 jaar bestaat. 4 gezinnen met in totaal 10 kinderen organiseerden de afgelopen weken decentraal een dagonderdeel en dat brachten we vandaag bij elkaar: geschiedenis, keuken, cultuur, taal, aardrijkskunde, biologie, volkeren, geloof, muziek, spelletjes en lichaamsbeweging. Een volle dag, dus here we go.

Hierboven spelen de kinderen een traditioneel Israëlisch dobbelspelletje. Je hebt een pot met lekkere dingen: amandelen, rozijnen en krenten. De dobbelsteen heeft letters in het Hebreeuws en door die te rollen bepaal je het lot van je ‘pot’: wordt ie groter, veel groter, of iets kleiner?

Om het energieniveau overdag op peil te houden, waren er regionale snack: dadels, vijgen en olijven.

De snacks gebruikten we om uit te leggen wat er lokaal groeit en wat mensen op de been houdt. Daarvoor hadden we ook granaatappels en bladeren van druiven en vijgen.

Als je het hebt over Israël, dan heb je het ook over de religies in het land. Hier een deel van de attributen behorende bij de Joodse religie. Er was ook een keppeltje en een traditioneel gewaad voor mannen. En een Tora. Wow.

Voor de lunch aten we natuurlijk een passend gerecht. En dat maakten we met elkaar: Falafel. Een gefrituurd balletje gemaakt van gestampte kikkererwten, met koriander, knoflook, peterselie en wat peper. Vergat ik nog bijna komijn zeg. Dank voor de subtiele tip via WhatsApp. Die balletjes eet je in een pita-broodje met heel veel verse groente, zoals tomaat, komkommer, augurk, radijs.

En we zongen liedjes, in het Hebreeuws. Onze uitspraak zal niet briljant zijn geweest, maar dat mag de pret niet drukken.

Een volle dag dus met een gevarieerd onderwijsprogramma, mogelijk gemaakt door de inbreng van diverse ouders hun kennis, netwerk en talent. En tussendoor werd er ook nog buiten gespeeld en gefietst.

BLOG – 70 jaar Israël

BLOG – 70 jaar Israël

Op 14 mei bestaat Israël formeel 70 jaar. Reden voor het land om groots uit te pakken. Het hele jaar door wordt er teruggekeken en herdacht en niet voor niets startte de Giro dit jaar in Jerusalem. Israël heeft vanwege de familie-relatie en onze liefde voor geschiedenis een belangrijke plek in ons leven.

Hoewel we geen relatie hebben met één van de populaire religies, kan ik niet ontkennen dat het land grote indruk op me maakte. Ik had kippenvel toen ik bv vanuit mijn hotelmaker in Tiberias de vissers in hun kleine bootjes in de ochtendnevel zag uitvaren over het meer van Galilea (boven), of voor het eerst de Hoorns van Hattin bezocht, door de loopgraven liep van de oorlog die de Arabieren in 1973 begonnen op Yom Kippoer of toen ik samen met vrouw en 4-jarige dochter – die zelf liep – de berg Masada bij zonsopgang beklom.

Voordat de computer-navigatie zijn intrede deed, toerden we de wereld rond met een stratenboek. De jeugd van tegenwoordig kan zich daar maar moeilijk een voorstelling van maken, maar tijdens onze eerste reizen in Israël was bovenstaand boek onze gids. Ik kreeg het van een Auschwitz-overlevende die het land zelf ook met dit boek verkend had. De gids bracht ons naar alle uithoeken en volkeren en vertelt daar prachtig en neutraal over.

Israël is qua grootte vergelijkbaar met Nederland, maar heeft door het klimaat veel meer gezichten: bergen met sneeuw, woestijnen, vulkaankraters, relatief grote binnenlandse meren, moerassen, watervallen, heel veel historie en natuurlijk de mooiste stranden ter wereld. Je kunt er in de winter dus overdag skiën en snowboarden om de après-ski aan de middellandse zee opgeleukt te zien door wilde springende de dolfijnen.

Israël onderhoudt tientallen nationale parken waar natuur veelal wordt gecombineerd met geschiedenis. Die parken zijn voor iedereen toegankelijk. Soms gratis, maar meestal tegen een kleine vergoeding of donatie. Je kunt ook een kaart kopen waarmee je gratis toegang hebt tot alle parken en een zwik musea (en andere bijzondere plekken).

We komen er nu bijna 20 jaar vrij regelmatig, al verschilt de intensiteit. We hebben er een paar jaar zo’n beetje gewoond, maar zijn er ook wel een paar jaar op rij niet geweest. Maar in de tijd dat we daar waren deden we vaak een rondreis door het land op een thema: woestijnen, kruisvaarders, moderne strijd (na 1948), volkeren, religieus (veel smaken) Israël, etc. Bovenstaand boek kreeg ik bij vertrek op mijn lagere school en diende vooral visueel als inspiratiebron. 

Het boek onderscheidt zich in negatieve zin vanwege zijn denigrerende benadering van andere religies en is alleen daarom al een brandstapel waard, maar de tekeningen zijn mooi dus vandaar dat ik het nog heb. Bovenstaand het klooster van Sint Saba gelegen in de Negev-woestijn op loopafstand van de dode zee (die je in de achtergrond ziet). Het is er bloedheet en eenzamer wordt het niet. Dat past dan wel weer, want ‘monnik’ betekent ‘eenzame’.

Een paar jaar geleden liep ik vanaf Jerusalem nog naar het klooster van Sint Saba. Bij 35 graden in de ochtend was dat een pittige wandeling van een uurtje of 5 over bergen en langs talloze kuddes geiten. Na een sobere doch voedzame lunch volgde een prachtige rondleiding door het Klooster waarna ik op mijn gemak bij temperaturen van bijna 45 graden terug wandelde naar het altijd indrukwekkende Jerusalem.

Als je de foto van nu vergelijkt met de tekening van vroeger, dan zie je dat de Kloosterstad de afgelopen paar honderd jaar in omvang gehalveerd is. Kijk dan vooral naar de linkertoren die in de foto los staat, maar in de tekening deel uitmaakt van de stad. Neem wel in ogenschouw dat de foto ‘frontaal’ genomen is, terwijl de tekenaar verder naar rechts op de berg stond (om de dode zee mee te kunnen nemen).

Overigens is de Dode Zee nu niet meer zo vol en groot en het water staat meters minder hoog. Als je de foto op dezelfde plek als waar de tekenaar toen stond zou nemen, dan zie je de Dode Zee niet meer.

Met heel veel input van 3 andere gezinnen, zag onze ‘Israël-dag’ er uiteindelijk zo uit. 

BLOG – Raketten

BLOG – Raketten

Wakker worden met een Iraanse raketaanval op een land waar we vaak komen, omdat we er familie en veel vrienden hebben. Het is niet onverwacht, maar toch even schrikken. Brrrrrrr. Maar wel een mooie aanleiding om het vandaag qua onderwijs eens te hebben over appels, drinkwater, geiten en de essentie van leven.

De Golan wordt gedomineerd door appelbomen (en mijnenvelden). Hier plukt Sofia in 2012 appels op de grens met Syrië. De grensafscheiding met door de VN bemande wachttorens staat achter deze kleine boomgaard.

Water maakte de Golan vroeger belangrijk. Vroeger ja, want tegenwoordig maakt Israël zoveel drinkwater uit zeewater dat ze het zelfs exporteert. Maar vroeger ging het in de Golan om drinkwater: de bergstroompjes brengen vers drinkwater naar de rivier de Jordaan die uitstroomt in het meer van Galilea. Daarop leefde Israël en daarmee maakte ze het land vruchtbaar.

Drinkwater lag ook aan de basis van de oorlog van 1967. De Syriërs legden de river om, waardoor Israël geen drinkwater meer kreeg en ze het meer van Galilea langzaam leeg moesten drinken om te overleven. De PLO blies vervolgens met hulp van Jordanië en Syrië een waterpomp op waardoor de nood erg hoog werd, want zonder water doe je met 45 graden niets.

Op de foto legt een herder in het niemandsland tussen Syrië en Israël Sofia in het Hebreeuws het dagelijks leven uit. Ksenia vertaalde dat voor haar, aangezien Sofia die taal niet machtig is. Dat niemandsland  is niet zomaar toegankelijk en ligt vol met mijnen en ander niet-opgeruimd oorlogsmateriaal: Israël mag het niet opruimen, Syrië wil het niet opruimen en de VN gaat het niet opruimen. Die herders weten echter prima waar je wel en niet moet komen.

Israëlische geiten en Syrische koeien. De dieren maken zich niet druk over afkomst, stammen en kerken.

In de Golan is de oorlog nooit ver weg. De raketaanval van vandaag bevestigt dat, maar de bunkers die her en der opduiken bevestigen dat. Aan de Israëlische kant staan overal bordjes die de weg wijzen naar schuilkelders en veel daarvan hebben kogelgaten of schade door granaatscherven (zie ook bovenste foto). Pittige regio dus.

Maar daar leer je mee leven, want tot diep in de nacht zijn de markten in de dorpen en kleine steden open en relaxed.

En uiteindelijk zijn we allemaal mensen met dromen en wensen.

In Israël zijn 3 dingen heilig: water, de ploeg en het kind. Voor de gemiddelde Israëli is dat leven.

“Hi, ik ben je nichtje. Dansen?”

Cactusvijgen! Heerlijk. Wel even goed door het zand rollen voordat je ze openmaakt, want anders heb je overal stekels.

En de geschiedenis vind je daar letterlijk op iedere vierkante meter.

En ja, ook daar staan we stil bij mensen die er helaas niet meer zijn. Zoals deze oma Sofia van Ksenia.

BLOG – De Canon van Nederland … in het Russisch

BLOG – De Canon van Nederland … in het Russisch

Op het Russisch Ereveld in Leusden liggen 865 Russen begraven. Een deel daarvan kwam om in Kamp Amersfoort. Van ruim 98 overleden Russen kennen we de familie niet. Die worden nog gezocht en soms met succes! Afgelopen december hoorde Irina Tsjernjakova dat haar opa in Nederland begraven ligt en afgelopen week was ze bij zijn graf om hem te herdenken.

Vandaag vertrekt ze naar huis, maar gisteren waren we een dag met haar en haar vriendin op pad. Zij spreken alleen Russisch, dus Sofia (2010, meertalig) speelde tolk tussen de Nederlandse samenleving en en onze Russische gasten. We bezochten het Openlucht Museum in Arnhem: een prachtig park waarin je veel aspecten van de Nederlandse geschiedenis en cultuur kunt laten zien, met op dit moment de Canon van Nederland als speciale tentoonstelling.

De Canon van Nederland is een multimediale interactieve tentoonstelling die veel gebruik maakt van gamification. Hartstikke leuk om te doen. Hier laat  Irina Tsjernjakova een serie portretten van zichzelf maken in de periodes van nul tot nu.

De Canon is vooral Nederlandstalig dus Sofia vertaalde de wetenswaardigheden en de instructies van de computers. Het is een prachtige tentoonstelling. Tijdelijk dus ga er op tijd naartoe!

Die oorlog waarin haar opa het leven liet is gelukkig ver weg. Tijdens de lunch hadden we het over het dagelijkse leven daar en haar vroegere carrière als verkoopster. Het gaf de jonge Sofia een prachtig inkijkje in het dagelijks leven van de Rus.

Het openluchtmuseum is vooral een groot park in een heuvelachtig landschap met oude gebouwen, prachtige verhalen en mooie waterpartijen. Het weer was ook ideaal. Tussen de foto’s door vertelde Irina over haar voorouders, die ook ooit moesten vluchten en de moeite die ze moeten doen om oerbossen te beschermen tegen illegale houtkap.

We liepen gisteren 8 kilometer, maar gebruikten ook regelmatig de tram in het Openlucht Luchtmuseum. Sofia vertaalde en hertaalde de hele dag en kroop ‘s avonds doodmoe in bed.

BLOG – Oorverdovend

BLOG – Oorverdovend

Even zijn we Karl, een Duitse soldaat die als communist een hekel heeft aan nazi’s. We horen zijn stem via onze hoofdtelefoon en voeren uit wat er gezegd of gedacht wordt. We lopen door een deel van de historische Zwolse binnenstad. Een stuk van de stad dat we heel goed kennen, maar dat plots een hele andere lading krijgt.

Soms staan we stil en kijken we om ons heen. We zoeken naar een groene deur, een ornament in de vorm van een zwaan of een vrouw met een handtas. Dan rennen we, want we worden achterna gezeten. Iedereen op straat kan een vriend of vijand zijn. De speurtocht eindigt in een schuilkelder waar Karl de rest van de oorlog uitzit.

 

Oorverdovend (voorlopig alleen op 4 en 5 mei in Zwolle) is een machtige vertelling. Een soort bioscoop in de openbare ruimte. Een escape-room in historische context. Je bent acteur en toeschouwer. En voor je slagen ben je afhankelijk van andere acteurs, wiens verhaal je niet hoort of kent. Een realtime avontuur dus. Het is spannend en inspannend, maar nooit eng. Oorverdovend is geestverruimend, confronterend en onwijs inspirerend.

Tijdens de wandeling word je nauwlettend in de gaten gehouden door de crew die zich werkelijk de benen uit het lijf rende en fietste om de rekwisieten op het juiste moment op de juiste plek te hebben of om zoekende deelnemers subtiel verder te helpen. Oorverdovend was een geweldige ervaring. Of zoals Sofia (7) zegt: “Heel erg leuk! Kan ik nog een keer?”

In de wachtkamer: terwijl in het huis achter ons de eerste deelnemer in het verhaal duikt, spelen Sofia en David een kietelspelletje.

David is met zijn moeder het huis in gelopen: hun beurt. Sofia wacht af. Op de achtergrond onze ‘reisleider’.

David met moeder Marian op pad. In de rugtas links de benodigde aanwijzingen en puzzelstukjes.

Wij zitten in het huis. We maken kennis met ramen, een keuken en een opsporingsregister. Karl moet formeel jacht maken op verzetsmensen.

In realiteit heeft hij daar geen zin in, maar werkt hij aan ‘De Waarheid’, een verzetskrant vanuit communistisch perspectief.

Showtime: lopen, zoeken, puzzelen … “Wat zei hij? Een man met een schoudertas? Of was het een vrouw? Bedoelde hij die vrouw die net langs liep of doet zij niet mee?”

De speurtocht brengt ons oa. in de fraaie Lutherse kerk van Zwolle, waar we kennis maakten met het verzet en we geconfronteerd werden met een mega dilemma. Nee, dat gaan we verder niet toelichten, want van Oorverdovend gaan we nog veel horen.

 

FILM – Herdenken

FILM – Herdenken

Dat is iets dat voor ons niet beperkt blijft tot 4 mei. Regelmatig staan we stil bij de kostprijs van onze vrijheid en eren we hen die dat in het verleden mogelijk hebben gemaakt en er vandaag de dag nog altijd voor zorgen. Vrijheid is niet vanzelfsprekend en kan niet zonder serieus budget worden verdedigd (zoals we in 1940 aan den lijve ondervonden).

Wij vinden het belangrijk dat Sofia van jongs af aan mee krijgt hoe waardevol vrijheid is. Hoe belangrijk het is en hoe hard er soms voor geknokt moet worden.

Haar meertaligheid helpt haar om grote conflicten zoals bijvoorbeeld De Koude Oorlog en de Eerste en Tweede Wereldoorlog van meerdere kanten te bekijken. Ze leest, schrijft en spreekt Nederlands en Russisch en kan beide versies van de geschiedenis volgen op locatie, in films, audioboeken, websites, etc.

Onderstaand een greep uit onze films, voor het gemak allemaal WO2 georiënteerd:

 

 

Nederland heeft de tofste musea

Nederland heeft de tofste musea

Dat zeg ik wel vaker, maar ik meen het ook. Ik ken geen land in de wereld waar jonge mensen in musea structureel zoveel mogen aanraken, zo dichtbij geschiedenis kunnen komen of waar zoveel interactie is. En dan vergeet ik nog bijna die medewerkers en vrijwilligers, zoals deze verteller.

We doken met een deel van onze Thuisonderwijsgroep in de Middeleeuwen en bezochten onder meer het kasteel in Coevorden in Drenthe. Voor de lezers uit de Randstad die Zwolle al ver vinden: dit geweldige stadje ligt nog 45 minuten verder, zo’n beetje op de Duitse grens. Pro-tip: je mobiele telefoon doet het daar gewoon en je kunt er geweldig eten en slapen, dus ga er een weekend naartoe of een midweek.

In het museum van Coevorden liepen we een geweldige verteller tegen het lijf. Met grandiose verhalen en veel vragen wist hij deze grote groep moeiteloos te boeien. Ze hingen aan zijn lippen. In de video slechts een paar anekdotes van hem, want voor het hele verhaal moet je echt naar het kasteel waar je ook kunt eten en slapen.

FILM – Olaf Ontdekt het hiernamaals

FILM – Olaf Ontdekt het hiernamaals

Het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden bezochten we in 2017 het vaakst. De tel ben ik kwijt, maar het gaat richting (over?) de tien. Dit keer doken we in de Oude Egyptenaren: het ontstaan, de handel, irrigatie, de godsdienst en het hiernamaals.

BLOG – Focus

BLOG – Focus

Op een parkeerplaats in Leiden zitten we tijdens het eten in “De Slaapkop” te praten over Mesopotamië en het Spijkerschrift. Dit ter voorbereiding op een workshop die Rients de Boer anderhalf uur later verzorgt in het Rijksmuseum van Oudheden. Sofia heeft er zin in. 

Sinterklaasmuziek buiten kondigt de lokale aankomst van de Goedheiligman aan. Sofia kijkt op: “Wat is dat?”

Ik leg uit dat ik vermoed dat Sinterklaas aankomt en dat we daar voorafgaand aan de workshop even langs kunnen gaan.

Ze overdenkt de situatie: “Maar dat gaat dan ten koste van tijd in het museum?”

“Ja, dat kan niet anders.”

Weer even stilte.

“Nou, nee. Ik heb hem vorige week in Eindhoven gezien. Liever naar het museum. Ga maar verder over de tijd en graden van die cirkel.”

Ik vertel over de beknopte geschiedenis, het ontstaan van ‘het uur’, de ‘zeven dagen van de week’ en de ‘360 graden van de cirkel’.

Peinzend: “Interessant. Zo oud dus.”

Getik op het dak van de camper kondigt de regen aan. Sofia kijkt op.

“Da’s ook niet leuk voor die kinderen die nu op Sinterklaas staan te wachten.”

Ze heeft een punt, maar ik verbaas me erover. Ze zit met haar hoofd diep in de oudheid, maar vindt ergens nog ruimte om de wereld om haar heen live te analyseren.

15 minuten later is het droog en pakken we onze jassen. RmO is 10 minuten lopen van de camper, maar we moeten er een beetje op tijd zijn, want Sofia wil eerst nog een keer de kleitabletten met Spijkerschrift zien.

Rients de Boer geeft een mooie introductie en Sofia luistert geïnteresseerd terwijl ze haar spijkerschrift oefent. Na een half uur uitleg krijgen we een tekst van een klei-tablet en mogen we zelf gaan vertalen om uit te vinden wat er op staat. Het prominente stuk van de Nineveh collectie blijkt een tegel van een binnenplaats van een koninklijk paleis. Sofia puzzelt fanatiek, speurt naar de letters en probeert de betekenis te snappen: “Wat een rare volgorde van de woorden zeg.”

Ruim 4 uur later meldt een suppoost dat het museum dicht is en hij vraagt vriendelijk of we het gebouw willen verlaten. Op weg naar de trap rent Sofia nog gauw een zaal in. Ze is terug voordat ik er erg in heb: “Daar zat nog een audio-link die ik nog niet gedaan had. Die heb ik even aangeklikt, zodat ik hem op de trap naar beneden kan luisteren.”