FILMS – Russische Cultuur

FILMS – Russische Cultuur

Zoals viel te lezen in dit interview in de krant hebben we een multicultureel gezin. Mama Ksenia komt uit de USSR (nu Oekraïne) en papa Roy uit Nederland. We wonen in Nederland, maar voeden Sofia wel in de Nederlands/Russische cultuur op. Sofia is net 7 en spreekt en schrijft Nederlands en Russisch.

Een cultuur leer je niet uit boekjes of van tv, alle inburgeringscursussen ten spijt. Je moet hem met de paplepel ingegoten krijgen, hem beleven, meemaken en in alle aspecten leren respecteren. Thuis voeren we daarom een mix van de Nederlandse en Russische cultuur (ook in het onderwijs), terwijl Sofia in de samenleving vooral de Nederlandse aan den lijve ondervindt. Voor een verdieping van de Russische cultuur zijn we daarnaast regelmatig te vinden bij vrienden en familie in Rusland en Wit-Rusland of Russische vrienden in Nederland.

En om die cultuur eigen te maken doen we dingen die normale Russen ook doen. Kindertheater is heel groot in Rusland en we zijn daar dus veel bij voorstellingen te vinden. In grote Russische steden heb je grote parken met eindeloos veel paardebloemen. In de Russische traditie vlechten meisjes daarvan een krans die ze op hun hoofd dragen op mooie zomerse dagen. We deden het met Sofia op een zomerse dag in 2016.

Maar we gaan ook naar historische presentaties, musea, muziek en events.En omdat Sofia vloeiend Russisch spreekt, hoort ze daar de Russische versie van gebeurtenissen die eerder in het Nederlands voorbij kwamen, de tweede wereldoorlog bijvoorbeeld. Het is een prachtig vertrekpunt voor interessante gesprekken. In de zomer van 2017 bezochten we een kleine herdenking van het 900 dagen durende beleg van Leningrad uit de 2e wereldoorlog. We dansten en zongen op de heroïsche liederen gespeeld door de ene man met een accordeon.

En Russen vieren ook echt feest. Een trouwerij is veel meer dan in Nederland een evenement. Er gaat soms wel twee jaar planning aan vooraf. Sommige bruiloften zijn per seconde georganiseerd, anderen wat losser. Maar altijd groots. Sofia was ringmeisje toen grote held, maar formeel tante, Nina trouwde. Het was een eindeloze ervaring:

Communicatie

Communicatie

Vlak na de geboorte leerden we Sofia te communiceren via gebarentaal. Dat deden we omdat de ontwikkeling van handen en vingers in het vroege stadium sneller gaat dan die van de stembanden. Sofia kon daarom heel jong (2-3 mnd) al aangeven wat ze zag, hoorde of nodig had. Daar konden wij op inspelen en dus was er heel vroeg uitgebreide interactie.

Voor bijna alles is een gebaar en zo’n jong mens leert dat razendsnel. Als ze een vogeltje of een auto zag, dan gaf ze dat door middel van gebaren aan. Zo voerden we hele gesprekken met haar over water, dieren, bomen en wind. Om een paar favoriete onderwerpen van toen te noemen. Ook als ze naar toilet wilde, dan ‘zei’ ze dat en mede daardoor was Sofia zindelijk voor haar eerste verjaardag.

Als een mens huilt, dan is ergens een pijngrens bereikt. Dat geldt ook voor jonge mensen. Huilen van de honger doet een jong mens als laatste redmiddel: als ouder heb je dan andere signalen gemist. Dat is niet onlogisch of barbaars, want de huidige samenleving leert ons dat het tot groep 1 aanprutsen is en dat huilen erbij hoort. Maar dat kan dus echt anders.

Sofia is nu net 7 en kan zich prima uitdrukken. Aangezien we haar tweetalig opvoeden, geldt dat voor Russisch en Nederlands. Ze vindt communicatie leuk en is een echte verhalenverteller.

Van jongs af aan speelt ze met tekst en klanken. Ze maakt woordgrappen in het Nederlands en Russisch en inmiddels heel voorzichtig ook in het Engels. Ze combineert die woorden ook met haar muzieklessen en dan componeert ze liedjes in het Nederlands en Russisch (zoals in de film, toen was ze 6 en een half).

Door haar vroeg te leren dat je met communicatie veel kunt bereiken, is dat heel belangrijk voor haar. Ze snapt heel goed dat je met vragen het verste komt en dat mensen haar ook iets kunnen vragen, dus dat ze daar dan aandacht voor moet hebben en wellicht op kan acteren (of zelfs anticiperen).

Tweetalige opvoeding

Tweetalige opvoeding

Vanaf haar geboorte voeden we Sofia tweetalig op. De voertaal in het gezin is Nederlands aangezien we in Nederland (Zwolle) wonen, maar in 1 op 1 situaties spreken moeder en dochter Russisch.

We hebben dat heel stringent vol gehouden en dat is moeilijker dan je wellicht denkt. Maar het resultaat is er naar: Sofia is nu net zeven en spreekt, leest en schrijft zowel Nederlands als Russisch (en spreekt een beetje Engels en Duits).

Voor dat Russisch hebben we veel gedaan. We zijn op zoek gegaan naar andere gezinnen met dezelfde situatie. En die vonden we in Enschede, Zwolle en Nijmegen. We zoeken elkaar regelmatig op en met onze vrienden in Enschede (en diverse ander thuisonderwijs-gezinnen) bezoeken we geregeld evenementen, musea en natuurgebieden (op zoek naar paddestoelen).

Aangezien Sofia in de samenleving en bij vrienden en familie (oma, oom & tante, neefje, etc) in Nederland veel geconfronteerd wordt met de Nederlandse taal (goh), hebben we er voor gekozen om de invulling van specifieke kennisgebieden in het Russisch te doen. Zo hebben we een Russische docent voor pianoles en een Russische docente voor kunstgeschiedenis.

Onderdeel van de Russische opvoeding is een gemende Russisch/Nederlandse cultuur thuis, maar zijn de ook regelmatige vakanties naar gebieden waar Russisch gesproken wordt: Rusland, Wit-Rusland, Baltische Staten, Finland en Israël. Voor Sofia zijn dat extra vaderlanden, omdat ze daar ‘gewoon’ met iedereen mee kan doen. Ze kan praten met een taxi-chauffeur, afdingen op de markt en spelen met kinderen waar ze die ook maar tegen komt: veerboten, musea, op straat, in de metro en noem maar op.

Een onderschat voordeel is de open mind die zo’n kind daardoor meekrijgt. In Rusland leven bijvoorbeeld ruim 100 etnische groeperingen. Die komen uit alle windstreken van de voormalige USSR, dus van Siberië tot het Russisch grensgebied met Mongolië en van Oezbekistan tot Turkmenistan. Voor Sofia zijn dat allemaal gewone mensen die haar taal spreken, niet meer en niet minder.

Paddestoelen plukken

Paddestoelen plukken

Onze dochter voeden we tweetalig en bi-cultureel op. Aangezien we (in Nederland geboren man, in USSR geboren vrouw) in Nederland wonen, is dat de basis en daarnaast leren we haar dus Russisch. Sofia is 6, spreekt, leest en schrijft Nederlands en Russisch. Onderdeel van het laatste zijn regelmatige reizen naar Rusland waar we alle aspecten van de samenleving van dichtbij meemaken. Hier gaan we paddestoelen plukken in Karelië.